نسبتی الهی که در تمام هستی جریان دارد
عدد طلایی یا فی (φ) یکی از شگفتانگیزترین مفاهیم ریاضی است که در سراسر طبیعت، هنر و معماری دیده میشود. این عدد حاصل نسبت طلایی است، نسبتی که یونانیان باستان آن را "نسبت الهی" مینامیدند.
نسبت طلایی زمانی ایجاد میشود که نسبت مجموع دو کمیت به کمیت بزرگتر، برابر با نسبت کمیت بزرگتر به کمیت کوچکتر باشد.
φ تنها عددی است که مربع آن برابر با خودش بعلاوه یک است: φ² = φ + 1
همچنین معکوس آن برابر با خودش منهای یک: 1/φ = φ - 1
از گلبرگهای گل رز تا ساختار کهکشانها، از صدف حلزون تا آناتومی انسان، ردپای عدد طلایی در همه جا دیده میشود.
تعداد گلبرگها در بسیاری از گلها اعداد فیبوناچی هستند: 3، 5، 8، 13، 21، 34، ...
نسبت طلایی در ساختار ستاره دریایی و بسیاری از آبزیان دیده میشود.
لئوناردو داوینچی از نسبت طلایی در چهره مونالیزا و دیگر آثارش استفاده کرده است.
مارپیچ لگاریتمی که در صدف حلزون و کهکشانها دیده میشود.
در معماری باستانی ایران نیز از نسبت طلایی استفاده شده است.
نسبتهای طلایی در بدن انسان: نسبت ارتفاع ناف به قد کامل انسان.
در ساخت اهرام ثلاثه مصر از نسبت طلایی استفاده شده است. نسبت ارتفاع به قاعده در هرم بزرگ جیزه نزدیک به φ است.
فیثاغورثیها با مطالعه پنج ضلعی منتظم به خواص این نسبت پی بردند. پنتاگرام نماد آنها بود.
اقلیدس در کتاب اصول خود، تقسیم یک پاره خط به نسبت طلایی را "تقسیم به نسبت میانگین و تابع" نامید.
لئوناردو داوینچی و لوکا پاچیولی کتاب "نسبت الهی" را منتشر کردند. پاچیولی این نسبت را "نسبت الهی" نامید.
اوم برای اولین بار از عبارت "نسبت طلایی" استفاده کرد. بعدها دانشمندان حرف یونانی φ را برای آن انتخاب کردند.
از طراحی وب و لوگو گرفته تا معماری مدرن و حتی در طراحی محصولات اپل، از نسبت طلایی استفاده میشود.
نسبت هر عدد فیبوناچی به عدد قبلی به سمت عدد طلایی میل میکند:
هر چه اعداد بزرگتر شوند، نسبت به φ نزدیکتر میشود.
φ² = φ + 1
φ³ = 2φ + 1
φ⁴ = 3φ + 2
φ⁵ = 5φ + 3
ضرایب همان اعداد فیبوناچی هستند!
φ = 1 + 1/(1 + 1/(1 + 1/(1 + ...)))
سادهترین کسر مسلسل!
φ = √(1 + √(1 + √(1 + √(1 + ...))))